معنی شعر رقص باد، خنده ی گل فارسی پنجم + آرایه ادبی و نکته دستوری


haladars مهر 20, 1401 دقیقه مطالعه
معنی شعر رقص باد، خنده ی گل فارسی پنجم + آرایه ادبی و نکته دستوری

در این نوشته با معنی شعر رقص باد، خنده ی گل فارسی پنجم همراه شما هستیم.

معنی شعر رقص باد، خنده ی گل فارسی پنجم

بخوان و حفظ کن

رقص باد، خنده ی گُل

  • شاعر: پروین دولت آبادی
  • قالب شعر: مثنوی

بادِ سرد، آرام بر صحرا گذشت/سبزه زاران، رفته رفته، زرد گشت

باد سردی، به آرامی، بر صحرا وزید و گذشت. سبزه زاران هم، کم کم، زرد شد. (پاییز از راه رسید.)

نکته دستوری:

باد سرد  ← ترکیب وصفی (باد  ←  موصوف و سرد  ←  صفت)

تک درخت نارون، شد رنگ رنگ/زرد شد آن چترِ شاداب و قشنگ

[به خاطر رسیدن پاییز] برگ های تک درخت نارون، رنگارنگ شد و آن برگ های زیبای درخت نارون که مانند چتری شاداب و زیبا بود، زرد شد.

آرایه ادبی:

درخت نارون به چتر تشبیه شده است؛ زیرا:

منظور از «چتر شاداب و قشنگ»، برگ های زیبای درخت نارون است که به شکل یک چتر می باشد.

نکته دستوری:

تک درخت نارون  ←  نهاد

چتر شاداب و قشنگ  ←  دو ترکیب وصفی است.

برگ برگِ گل به رقصِ باد، ریخت/رشته های بیدبُن از هم گسیخت

بر اثرِ وزشِ باد، تمام برگ های گل، بر زمین ریخت و شاخه های نازکِ درخت بید، از هم جدا و قطع شد.

آرایه ادبی:

رقص (رقصیدن) باد  ←  جان بخشی (تشخیص)

نکته دستوری:

بیدبُن  ←  واژه ی مرکب است. (= بیدبن  ←  بُن بید)

منظور از «رشته ها»، همان شاخه های نازک درخت بید است.

چشمه کم کم خشک شد، بی آب شد/باغ و بستان، ناگهان در خواب شد

چشمه، کم کم، خشک شد و دیگر آب نداشت. باغ و بوستان، به یک باره، به خوابِ زمستانی رفتند.

آرایه ادبی:

چشمه و آب  ←  تناسب

باغ و بستان  ←  تناسب

باغ و بستان  ←  در خواب شد  ←  جان بخشی

منظور از «در خواب شد»، خواب زمستانی است.

کرد دهقان، دانه ها در زیر خاک/کرد کوته، شاخه ی پیچانِ تاک

کشاورز، دانه ها را در دلِ خاک، کاشت و شاخه های بلند و پیچ در پیچ انگور را کوتاه کرد.

توجه:

مصراع دوم به هرس کردن اشاره دارد. (به کوتاه کردن شاخه های بلند درختان، هرس کردن می گویند.)

فصل پاییز و زمستان می رود/ بار دیگر، چون بهاران می شود

وقتی که دوباره، بهار بیاید، فصل پاییز و زمستان به پایان می رسند.

نکته دستوری:

«ان» در بهاران، مفهوم زمان دارد: زمان بهار (نباید با نشانه ی جمع، اشتباه شود.)

از زمین خشک، می روید گیاه/چشمه جوشد، آب می اُفتد به راه

از زمینِ خشک و بی روح، دوباره، گیاه می روید و چشمه می جوشد و پُر از آب می شود و آب بر روی زمین جاری می گردد.

نکته دستوری:

زمین خشک  ←  ترکیب وصفی

گیاه، چشمه و آب  ←  نهاد

بیت از سه جمله تشکیل شده است.

برگِ نو آرَد، درخت نارون            سبز گردد، شاخسارانِ کهن

از درخت نارون، برگِ تازه می روید و شاخه های قدیمی (شاخه های خشک)، دوباره، جوانه می زند و سبز می شود.

نکته دستوری:

برگ نو و شاخساران کهن، ترکیب وصفی هستند.

گل بخندد، بر سر گل بوته ها/ پُر کند بوی خوشِ گُل، باغ را

بر سر بوته ها، گل می روید و شکوفا می شود و بوی این گل ها، تمام باغ را پُر می کند.

آرایه ادبی:

گل بخندد  ←  تشخیص

نکته دستوری:

بیت از دو جمله تشکیل شده است.

گل  ←  نهاد

بوی خوش گل  ←  نهاد

باغ  ←  مفعول

باز می آید پرستو، نغمه خوان/باز می سازد در اینجا آشیان

دوباره، در فصل بهار، پرستو در حالی که آواز می خواند، بر می گردد و دوباره در اینجا، لانه اش را می سازد.

دیگر آرایه های ادبی:

در این جا قافیه ها و ردیف بیت ها را مشخص می کنیم:

بیت اول:

گذشت و گشت  ←  قافیه (ردیف ندارد.)

بیت دوم:

رنگ رنگ و قشنگ  ←  قافیه (ردیف ندارد.)

بیت سوم:

ریخت و گسیخت  ←  قافیه (ردیف ندارد.)

بیت چهارم:

آب و خواب  ←  قافیه (شد و شد  ←  ردیف)

بیت پنجم:

خاک و تاک  ←  قافیه (ردیف ندارد.)

بیت ششم:

می رود و می شود  ←  قافیه (ردیف ندارد.)

بیت هفتم:

گیاه و راه  ←  قافیه (ردیف ندارد.)

بیت هشتم:

نارون و کهن  ←  قافیه (ردیف ندارد.)

بیت نهم:

گل بوته ها و را  ←  قافیه (ردیف ندارد.)

بیت دهم:

نغمه خوان و آشیان  ←  قافیه (ردیف ندارد.)

محتوای شعر:

این شعر درباره ی تغییر فصل هاست. شاعر در این شعر، فصل ها را به زیبایی به تصویر می کشد، بعد از تابستان، فصل پاییز با زرد شدن سبزه زاران و برگ های درختان فرا می رسد. بعد از پاییز فصل به خواب رفتنِ باغ و بوستان است؛ یعنی فصل زمستان.

فصل پاییز و زمستان می رود            بار دیگر، چون بهاران می شود

دوباره بهار از راه می رسد و جهان و طبیعت خداوند بار دیگر زندگی و شادابی از سر می گیرد و شکوفه باران می شود.

پروین دولت آبادی:

از شاعران و بنیانگذاران شورای کتاب کودک بودند. در سال ۱۳۵۳ در اصفهان متولد شد و در ۲۷ فروردین ماه ۱۳۸۷ در تهران درگذشت. آثار وی عبارت اند از: گل بادام، شوراب، باز می آید پرستو نغمه خوان و …

برچسب‌ها :

دیدگاه شما

3 دیدگاه
  1. ناشناس

    سلام پروین دولت آبادی متولد ۱۳۰۳ بوده اند ولی ۵۳ بود

  2. ناشناس

    سلام از شما ممنونم خیلی به دردم خورد

  3. ناشناس

    ممنون از توضیحات کامل وجامعتون